Feline Leukemia Virus (FeLV), evcil kedilerde immünosupresyona, hematopoietik bozukluklara ve neoplastik hastalıklara neden olan onkojenik bir retrovirüstür. Kediler arasında özellikle sosyal temas yoluyla kolayca bulaşabilen bu virüs, küresel ölçekte önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir.
FeLV, Retroviridae ailesine ait, zarflı bir RNA virüsüdür. İlk kez 1960’lı yıllarda tanımlanmış olup, özellikle çok kedili ortamlarda hızlı yayılım göstermesiyle dikkat çeker. Virüs, hemoplastik sistem üzerinde doğrudan etkili olup, aynı zamanda bağışıklık sisteminin baskılanması yoluyla sekonder enfeksiyonlara da zemin hazırlar.
Bulaşma Yolları
FeLV, enfekte kedilerin tükürük, gözyaşı, idrar ve dışkısı yoluyla bulaşabilir. Özellikle burun-burun teması, grooming (birbirini yalama) ve aynı mama-kum kabının paylaşımı, enfeksiyonun başlıca bulaşma yollarıdır. Vertikal (anneden yavruya) geçiş de mümkündür. Virüs dış ortamda çok uzun süre canlı kalamaz.
Patogenez ve Klinik Seyir
Enfeksiyon sonrası virüs lenfoid dokularda replikasyona başlar. Bağışıklık sisteminin yanıtına göre 3 olası senaryo gelişir:
- Abortif Enfeksiyon: Virüs temizlenir, bağışıklık gelişir.
- Regresif Enfeksiyon: Virüs vücutta kalır ama çoğalmaz; PCR ile tespit edilebilir.
- Progresif Enfeksiyon: Virüs viremiye yol açar; kedide klinik hastalık gelişir.
Klinik tabloda:
- Lenfoma ve lösemi gibi tümöral oluşumlar
- Anemi, immünsüpresyon
- Ağız enfeksiyonları, kronik enterit, stomatit
gibi çeşitli bulgular görülebilir.
Tanı Yöntemleri
FeLV tanısı için kullanılan başlıca testler:
- ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay): Taze kan örneğinde antijen (p27) aranır.
- IFA (Immunofluorescence Assay): Kemik iliği veya lenfositlerde virüs varlığı.
- PCR (Polymerase Chain Reaction): En duyarlı yöntem; proviral DNA’yı saptar.
Tedavi ve Yönetim
FeLV için kür sağlayan bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Tedavi destekleyicidir:
- Sekonder enfeksiyonlara karşı antibiyotik
- İmmün destekleyici ajanlar (örn. interferon)
- Anti-tümör tedavileri (kemoterapi) bazı vakalarda
FeLV pozitif kedilerin stresi azaltılmış, diğer kedilerden izole, kontrollü bir ortamda yaşamaları önerilir.
Korunma ve Aşılama
FeLV için aşılar mevcuttur ve özellikle risk altındaki kedilere (dışarı çıkan, çok kedili evlerde yaşayanlar) önerilir. Aşılama öncesi mutlaka test yapılmalı, FeLV-negatif kediler aşılanmalıdır.
Kısırlaştırma, dışarı çıkışın engellenmesi ve yeni kedi alımında test uygulanması, enfeksiyonun yayılmasını önlemek adına kritiktir.
Sonuç
FeLV, kedilerde ciddi sağlık sorunlarına yol açan sistemik bir retrovirüstür. Erken tanı, izolasyon, uygun bakım ve bağışıklamanın sağlanması, hem bireysel hem toplumsal kedi sağlığı açısından hayati öneme sahiptir. Güncel tanı teknikleri ve immün destek tedavileri sayesinde FeLV pozitif kedilerin yaşam süresi ve kalitesi artırılabilmektedir.